Lễ hội diều làng Đan Tảo, xã Tân Minh, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội

#1
2.1. Sự tích lễ hội diều làng Đan Tảo, xã Tân Minh, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội.

Từ những năm Đinh Sửu 557 thời Triệu Việt Vương. Khi ông Trương Hống và Trương Hách chiêu binh tuyển lính ở làng Đan Tảo và khi khai thác gỗ để đóng thuyền ( bởi lúc ấy làng còn là rừng núi có nhiều gỗ to và quý). Đi cùng hai ông là người em gái ruột có tên là Trương Đạm Nương. Bà đi theo hai ông là phụ sự theo lời dạy của cha mẹ đi cùng để chăm sóc và giúp đỡ hai anh. Bà là một người con gái vừa giỏi giang lại xinh đẹp vừa phụ giúp hai anh vừa làm quân lương cho quân sỹ. Trong những lúc lao động lao động mệt nhọc và vất vả cũng như lúc nghỉ ngơi nhàn nhã. Bà đã mang diều ra thả để cổ vũ, động viên, làm vui lòng quân sỹ và hơn hết là làm vơi đi lỗi nhớ nhà bằng những tiếng sáo vi vu, êm ái trên bầu trời lộng gió theo hướng đông nam mát thổi. Cứ thế dân làng cũng theo bà làm diều thả chơi vào từ giữa tháng 3 âm lịch tới giữa tháng 4 âm lịch bơi lúc ấy có gió đông nam thổi mát và lại là lúc nhà nông nhàn dỗi. Năm 1933 là năm gần đây nhất lễ hội thả diều 20/03 âm lịch tổ chức. Lúc ấy có một con diều của 1 người làng Đức hậu( xã Đức Hòa) được giải diều to nhất. Sau do chiến tranh, đồng bào ta phải sơ tán, nhân dân làng dân tảo mỗi người một phương. Hội diều từ đó bị mai một đến nay 20/03 năm canh dần 2010 hội được tiếp tục được mở lại nhằm khôi phục những giá trị văn hóa truyền thống và phát huy bản sắc văn hóa có một không hai của quê hương Đan Tảo.

2.2. Thời gian và không gian lễ hội

2.2.1. Thời gian diễn ra lễ hội

Lễ hội diều truyền thống làng Đan Tảo được diễn ra trong 3 ngày, kéo dài từ 18 đến ngày 20/03 âm lịch hàng năm. Trong 3 ngày của lễ hội mọi hoạt động đều được sắp xếp theo trình tự nghiêm ngặt. Xen kẽ với nó là hàng loạt những trò chơi dân gian, văn nghệ và có cả những câu hát dao duyên trên chiếc thuyền rồng.

2.2.2. Không gian diễn ra lễ hội

Ngoài không gian ấm cúng từ các gia đình đón du khách thập phương đến vui hội. Lễ hội làng Đan Tảo được diễn ra ở 3 Không gian chính.
Thứ nhất đó là nhà trưởng họ của từng dòng họ tham gia vào lễ hội diều. Tại đây các thanh niên trai tráng trong họ dưới sự chỉ bảo và hướng dẫn của các bậc cao niên trong dòng họ. Mọi công tác chuẩn bị cho lễ hội đều được thực hiện ở đây. Bao gồm 3 công việc chính là làm diều, làm sáo cho diều và tiến hành đem diều ra trình làng đình trong sáng sớm ngày 20/03 âm lịch.
Tiếp theo là đình làng Đan Tảo cũ ( hiện nay là sân văn hóa, sinh hoạt) của làng. Tại đây công tác khai mạc buổi lễ được diễn ra. Đây là nơi mà diều cái cùng số diều khác của những dòng họ tham gia thi diều đến trình thần Hoàng Làng. Nơi diễn ra nghi thức tế lễ cầu xin sự xung túc gia đình, ấm lo hạnh phúc nhờ mùa màng bội thu. Sau khi nghi thức tế và khai mạc buổi lễ kết thúc diều sẽ được đem ra bãi thả gần chùa Đan Tảo để tiếp thục phần hội là phần thi thả diều của từng dòng họ.
Cuối cùng là bãi thả diều, cách trung tâm sân văn hóa 700m. Nơi có bãi thả trên nền ruộng chờ gieo hạt, bãi thả rất rộng và vô cùng bằng phẳng, không gian thoáng đãng, gió vi vu chờ những cánh diều cất cao theo chiều gió. Mỗi dòng họ theo sự phân công vị trí sắn chời còi báo hiệu là phần thi thả diều được bắt đầu ngay tức khắc.

2.3. Các bước chuẩn bị cho lễ hội.

Để có một lễ hội diều đông đúc, xum vầy và vui vẻ, công tác chuẩn bị được triển khai từ rất sớm. Thời gian chuẩn bị cho lễ hội diều được bắt đầu từ ngay 20/02 âm lịch tức ngày chính của lễ hội đúng 1 tháng. Công tác chuẩn bị được tiến hành theo từng dòng họ bởi thi diều theo dòng họ, chứ không thi theo thôn, xóm. Công việc cần phải chuẩn bị bao gồm 3 công việc chính. Đầu tiên là họp họ để thống nhất về việc đăng ký tham gia lễ hội và quỹ đóng góp cần thiết. Thứ hai là tiến hành làm diều đại diện cho dòng họ( tùy theo dòng họ có dòng họ làm từ 2 đến 3 chiếc nếu đông đinh, có họ thì làm 1chiếc). Thứ 3 là tiến hành làm sáo và gắn sáo cho diều( bao nhiêu diều thì bấy nhiêu cây sáo).
Ngoài công tác chuẩn bị của từng dòng họ, Làng Đan Tảo còn cử các cán bộ trong thôn tiến hành lập kế hoạch cho 3 ngày hội và cử các cụ cao niên, có uy tín trong làng tham gia vào lễ thế thần Hoàng Làng. Trong đó bản tế do ông Đỗ Bá Chi tiến hành sưu tầm và chỉnh sửa theo mong ước và nguyện vọng của dân làng.
Các cá nhân và tập thể từ phương xa đến dự hội, cũng muốn tranh sức đua tài có thể đăng ký với ban tổ chức lễ hội diều trước ngày 18/03 âm lịch.

2.3.1. Họp họ

Đây là buổi họp được diễn ra tại nhà trưởng họ. Tại đây theo nguyện vọng và điều kiện kinh tế của từng hộ gia đình. Tiến hành biểu quyết về việc tham gia lễ hội diều nếu số đông đông ý, biểu quyết được thông qua. Tiếp theo là sự thống nhất trong dòng họ về số lượng diều tham gia lễ hội( tùy từng dòng họ). Sau khi thống nhất về số lượng , quỹ đóng góp được mở. Quỹ sẽ phục vụ cho việc mua đồ làm diều, làm sáo, và kiệu để rước diều.

2.3.2. Vài nét về cách làm diều.

Yêu cầu của diều là diều phải có từ hai màu trở nên, không có đuôi, diều thi phải dài từ 2m trở nên, diều phải có sáo. Dây diều dài từ 300m trở nên và không được dài quá 400m. Diều phải được ghi tên của dòng họ. Tùy vào từng dòng họ nhưng chủ yếu diều được làm đa số theo hình cánh cung.
+ Các bước làm diều cơ bản như sau:
Đầu tiên là chọn tre: cây tre phải già, gốc chìm, tróng đai đặc, có ngọn
Trẻ nan: Kích thước lấy đoạn cách gốc khoảng 1m trở lên ( thường là lấy từ 2m trở lên),
Vót nan( xương diều ): phải đều, đều hai cạnh, nhọn ở hai đầu.
Buộc xương diều: Buộc chặt 4 đầu với từng cặp một, sau đó đến buộc cái diều cân giữa hai đầu của từng cặp theo hình đã định( chủ yếu theo dạng truyền thống cánh cung có sáo).
Khâu vải( dán giấy): thứ nhất nếu khâu vải thì dùng loại vải mỏng, có sợi dai, khâu theo hình khung diều đã định.
+ Nếu dán giấy bóng hay giấy bồi: dây giăng giữa, lót giữa cách nhai 10-15cm theo hình mắt sàng sau đó dùng giấy bóng khâu hoặc dán theo hình diều
Buộc dây lèo: Buộc 3 cạnh : cạnh trên cách cái diều vừa phải tầm 15-20cm, dây dưới buộc vào đuôi cái của diều, buộc dây vào giữa lèo sao cho khi nhắc diều lên trong cân đối là được.
Gắn sao: Gắn cân đói với diều, tùy theo diều lớn nhỏ
+ Sáo đi theo bộ í nhất là 2 sáo trở nên( thông thường số sáo được làm theo số lẻ như 3-5-7-9 sáo).

2.3.3. Vài nét về cách là sáo cho diều.

- Chọn gỗ làm sáo: gỗ làm sáo thường là gỗ mít, gỗ bực ( miệng sáo), thân sáo thì bằng ống tre hoặc nứa.
- Vót sáo bằng dao sao cho đều và mịn. Các sáo được gắn gắn với nhau cân đối. Màu sáo thường được tô điểm bằng màu sơn gỗ. Số sáo tùy thuộc vào kích thước của diều.
 
Top